প্ৰকৃতিৰ ৰঙেৰে সজোৱা অসম: পৰম্পৰাগত প্ৰাকৃতিক ৰং প্ৰস্তুতকৰণৰ এক বহনক্ষম ঐতিহ্য | Vunavya
Read this in – English/বাংলা/हिन्दी
আজিৰ ফেশ্বন জগতত যেতিয়া ৰাসায়নিক ৰঙৰ ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱক লৈ সজাগতা বৃদ্ধি পাইছে, তেতিয়া অসমৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ শিপিনীসকলে আমাক এক নতুন পথ দেখুৱাইছে। যুগ যুগ ধৰি তেওঁলোকে কোনো কৃত্ৰিম ৰং ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ সম্পূৰ্ণ পৰিৱেশ অনুকূল উপায়েৰে প্ৰকৃতিৰ বুকুৰ পৰা বুটলি লৈছে অনন্য ৰং। আজ Vunavya-ৰ এই বিশেষ ব্লগত আমি জানিম, কেনেকৈ অসমৰ কাৰিগৰসকলে গছৰ বাকলি, পাত আৰু ফল ব্যৱহাৰ কৰি কাপোৰ ৰঙীন কৰি তোলে।
১. নীলা ৰঙৰ যাদু: ‘ৰূম’ পাত (Rum Leaf)
অসমৰ জনজাতীয় সম্প্ৰদায়, বিশেষকৈ কাৰ্বি আৰু টাই ফাকে (Tai Phake) জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে এক বিশেষ গছৰ পাত ব্যৱহাৰ কৰি উজ্জ্বল নীলা ৰং তৈয়াৰ কৰে। এই গছজোপাক স্থানীয়ভাৱে ‘ৰূম’ (Strobilanthes cusia) বুলি কোৱা হয়।
- পদ্ধতি: ৰূম গছৰ পাতবোৰ পানীৰ সৈতে এটা ডাঙৰ পাত্ৰত ফাৰ্মেণ্টেচন (Fermentation) কৰা হয়। এই দীঘলীয়া প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছত সেই নিৰ্যাচৰ পৰা এটা গাঢ় নীলা ৰং পোৱা যায়, যি কাপোৰত দিলে কেতিয়াও বিবৰ্ণ নহয়।
২. ৰঙা আৰু মুগা ৰঙৰ আভিজাত্য: মটৰণি (মঞ্জিষ্ঠা) আৰু গছৰ বাকলি
পৰম্পৰাগত ৰঙা বা মটীয়া ৰঙৰ বাবে অসমৰ শিপিনীসকলে লতা জাতীয় উদ্ভিদ ‘মঞ্জিষ্ঠা’ বা স্থানীয় কিছুমান গছৰ বাকলি ব্যৱহাৰ কৰে।
- পদ্ধতি: গছৰ বাকলি বা মঞ্জিষ্ঠাৰ শিপা ৰ’দত শুকুৱাই প্ৰথমে গুড়ি কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত উতলগা পানীত সেই গুড়ি দি বহু সময় ধৰি উতলাই গাঢ় ৰঙা বা চকলেট ৰং তৈয়াৰ কৰা হয়। কাপোৰত এই ৰঙৰ স্থায়িত্ব বৃদ্ধি কৰিবলৈ ফিটকিৰি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৩. হালধীয়া আৰু সেউজীয়া ৰঙৰ স্নিগ্ধতা
হালধীয়া ৰঙৰ বাবে কেঁচা হালধি ব্যৱহাৰ কৰাটো হয়েই, তাৰোপৰি কঁঠাল গছৰ বাকলি (Jackfruit Bark) উতলাইও এক অপূৰ্ব সোনালী-হালধীয়া ৰং প্ৰস্তুত কৰা হয়। এই হালধীয়া ৰঙৰ সৈতে ৰূম পাতৰ নীলা নিৰ্যাস মিহলালেই তৈয়াৰ হৈ পৰে সম্পূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক সেউজীয়া ৰং।
এই পদ্ধতি আজিকালি কিয় ইমান জৰুৰী? (Sustainability)
ৰাসায়নিক ৰং প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত টন টন বিষাক্ত আৱৰ্জনা যুক্ত পানীয়ে আমাৰ নদী-উপনদীসমূহ প্ৰদূষিত কৰে। আনহাতে, অসমৰ এই পৰম্পৰাগত পদ্ধতি সম্পূৰ্ণ জৈৱিক বা অৰ্গেনিক। এই ৰং প্ৰস্তুত কৰোঁতে ব্যৱহাৰ হোৱা অৱशिष्ट অংশবোৰ সহজেই মাটিত মিহলি হৈ সাৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। প্ৰকৃতিক অলপো ক্ষতি নকৰাকৈ ফেশ্বনক কেনেকৈ দীৰ্ঘস্থায়ী আৰু ধুনীয়া কৰিব পাৰি, অসমৰ এই প্ৰাচীন শিল্প তাৰেই এক অনন্য নিদৰ্শন।