মণিপুৰৰ জিআই টেগড টেক্সটাইলৰ সম্পূৰ্ণ গাইড। মৈৰাং ফি-ৰ মন্দিৰৰ নক্সা আৰু ওয়াংখেই ফি-ৰ মিহি জালৰ দৰে আভিজাত্য—বয়ন ইতিহাস আৰু কাৰিকৰী জানক।
Read this in – English/বাংলা/हिन्दी
ভাৰতৰ উত্তৰ-পূবৰ ৰত্ন মণিপুৰ কেৱল ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ বাবেই নহয়, ইয়াৰ সমৃদ্ধ হস্তশিল্প আৰু বয়নশিল্পৰ বাবেও বিশ্ববিখ্যাত। মণিপুৰী হস্তচালিত তাঁতৰ প্ৰতিটো সূতাৰ টানে লুকুৱাই আছে এক গৌৰৱময় ইতিহাস। মণিপুৰী মৈৰাং ফি (Moirang Phee) আৰু ওয়াংখেই ফি (Wangkhei Phee)—এই দুটা টেক্সটাইল ঐতিহ্য কেৱল কাপোৰ নহয়, ইহঁত মণিপুৰৰ ৰাজকীয় আভিজাত্য আৰু সংস্কৃতিৰ প্রতীক, যিবোৰ ভাৰত চৰকাৰৰ জিআই টেগ (GI Tag) প্রাপ্ত। আজ Vunavya-ৰ এই বিশেষ মাষ্টাৰ ব্লগত আমি আলোচনা কৰিম মণিপুৰৰ এই ২টা আটাইতকৈ আভিজাত্যপূর্ণ আৰু মিহি টেক্সটাইল হেৰিটেজৰ গভীৰ ইতিহাস আৰু কাৰিকৰী মেকানিক্সৰ বিষয়ে।
১: মৈৰাং ফি (Moirang Phee) — মন্দিৰৰ নক্সা আৰু ঐতিহ্যৰ পাৰি
মণিপুৰৰ লোককাহিনীৰ সৈতে ওতপ্রোতভাৱে জড়িত আছে মৈৰাং ফি। ই মূলত এটা কপাহী বা সিল্কৰ চাদৰ বা ওৰণা, যাৰ প্রধান আকর্ষণ লুকুৱাই আছে ইয়াৰ পাৰিৰ নক্সাত। প্ৰাচীন কালত মৈৰাং ফি মণিপুৰৰ ৰাজকীয় পোছাকৰ অংশ আছিল আৰু ৰজাসকলে সাহসী যোদ্ধাসকলক ইয়াক উপহাৰ হিচাপে দিছিল।
- বয়ন আৰু মটিফৰ বৈশিষ্ট্য: মৈৰাং ফি চিনি পোৱাৰ আটাইতকৈ সহজ উপায় হ’ল ইয়াৰ পাৰিৰ বিশেষ জ্যামিতিক নক্সা, যা দেখতে মন্দিৰৰ চূড়াৰ দৰে। ইয়াক স্থানীয় ভাষাত ‘মৈৰাং লোইকন’ (Moirang Loikon) বা মন্দিৰৰ মটিফ বুলি কোৱা হয়। কাপোৰটো মূলত বেকষ্ট্ৰেপ লুম বা কঁকালত বন্ধা তাঁতশালত বোৱা হয়। শিপিনীসকলে অতি যত্নৰে এই মটিফটো তাঁতৰ সূতাৰ টানে ফুটাই তোলে, যা কাপোৰটো এক অনন্য পৰম্পৰাগত ৰূপ দিয়ে।
২: ওয়াংখেই ফি (Wangkhei Phee) — মিহি জালৰ দৰে আভিজাত্যৰ স্পৰ্শ
মণিপুৰৰ বয়নশিল্পৰ আটাইতকৈ চূড়ান্ত সূক্ষ্মতা আৰু আভিজাত্যৰ নাম হ’ল ওয়াংখেই ফি। ই এটা অতি মিহি আৰু আভিজাত্যপূর্ণ হাতে বোৱা বগা কপাহী কাপোৰ, যা মণিপুৰী নাৰীৰ লাৱণ্য আৰু সৌন্দৰ্যৰ প্রতীক।
- বয়নশৈলীৰ গভীৰতা: ওয়াংখেই ফি সম্পূর্ণ কপাহী মিহি সূতাৰে অতি শক্তভাৱে কঁকাল-তাঁতশালত (Loin Loom) বোৱা হয়। এই বয়নশৈলীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল ইয়াৰ ‘ফি-শাপান’ (Phee-shapan) বা জালৰ দৰে বয়ন, যা কাপোৰটো অতি পাতল আৰু মিহি ৰূপ দিয়ে। দূৰৰ পৰা এই কাপোৰটো দেখিলে মন হয় যেন ই মাকৰ জালৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছে।
উপসংহাৰ
মণিপুৰৰ এই ২টা টেক্সটাইল ঐতিহ্য আমাক শিকায় কেনেকৈ প্রকৃতিৰ ক্ষতি নকৰাকৈ, সম্পূর্ণ পৰিৱেশ অনুকূল উপায়েৰে শ শ বছৰ ধৰি এটা ঐতিহ্যক জীয়াই ৰাখিব পাৰি। টা বিশ্বৰ দৰবাৰত প্রতিষ্ঠা কৰিবলৈ আৰু আমাৰ মাটিৰ শিপিনীসকলৰ কাষত থিয় হ’বলৈ Vunavya সদায় গৌৰৱেৰে সচেষ্ট।